KONSEPT ÖZEL
In Memory of ZAHA HADID by Janis SALTANS
Zaha Hadid

360 tane açı var. Neden bir tanesine takılıp kalalım ki?

Janis Saltans’ın 30 yıla yayılan seçkin mimari kariyeri, farklı ve yaratıcı tasarım portföyü ile biliniyor. Mimarlık, kentsel tasarım ve master plan odaklı çalışan Saltans aralarında Çin, Japonya, Rusya, Polonya, Letonya, Türkiye ve ABD’nin de bulunduğu farklı ülkelerde önemli projelere imza attı. Kurucusu olduğu ve yönettiği, Şikago ve Hong Kong merkezli uluslararası mimarlık ofisi Saltans Architects’in Şenzen, Pekin ve İstanbul’da da ortak ofisleri bulunuyor.

Mimarlık dünyasında olağanüstü bir güç olan, ilham verici ve korkusuz bir mimardı. Maalesef hala erkeklerin baskın olduğu bir meslek alanında kadınlar için bir öncü ve sıra dışı bir rol model olduğu yadsınamaz.

Zaha Hadid’in mimarlığa katkısı

Dame Zaha Hadid’in eşsiz vizyonu, yaratıcı enerjisi ve ilham verici ruhu, mimariyi, mimarları ve tasarım dünyasını derinden etkiledi. Sovyet Avangardı ve Rus Süprematizmi ile beslenen erken dönem akademik araştırmalarından başlayarak dinamizm ve hareketin radikal yeni mimarisini öngördü. Zarif resimleri ve çizimlerinin temsil ettiği kişisel imzası güçlü ve tektir. Daima inanılmaz projeleri ve vizyoner fikirleri vardı ancak az sayıda tasarımı inşa edildi. Güçlü bir istek ve cesaretinin devamlılığı ile daha fazla projesi gerçekleştirilmeye başlanmış ve onun yaratıcı hacim keşiflerini fiziksel olarak elle dokunulabilir kıldı.

Dijital modelleme yazılımlarındaki gelişmeleri benimseyip kullanmasıyla mimarisi ve tasarımları, şiirsel parametrizmden türeyen kavisli biçimlerle çok daha akışkan hale geldi. Yapı, malzeme ve biçimdeki sınırları zorlayan mimarisi, teknolojik gelişme, yenilikçilik ve iyimser bir geleceğe katkıda bulundu. Almanya’daki Phaeno Science Centre’ın erken dönem yapısal hünerinden Bakü’deki Haydar Aliyev Centre’ın lirik seksiliğine gelene kadar yaratıcı çizgisi daima yükselişte oldu. Zaha Hadid’in mimarlığa katkısı son derecede katmanlı dolayısıyla birkaçını ayırmak haksız şekilde birçoğunu dışarıda bırakmak olur. Tüm eserleri emsalsizdi ve ne yazık ki hayata erken veda etti.

Zaha Hadid muazzam bir yetenekti - parlak ve yeri doldurulamaz.

bir kadın olarak mimarlık dünyasındaki yeri

Zaha Hadid mimarlık dünyasında olağanüstü bir güç olan, ilham verici ve korkusuz bir mimardı. Maalesef halen erkeklerin baskın olduğu bir meslek alanında kadınlar için bir öncü ve sıra dışı bir rol model olduğu yadsınamaz. Başarıları ve bitmek tükenmek bilmeyen azmi ile kadın düşmanlarına, başkalarını küçük görenlere, kıskanç eleştirmenlerden gördüğü haksız davranışlara ve muhalefete karşı zafer kazandı.

kökenlerinin tarzına etkisi

Kökeni, mimariye yaklaşımını ve mesleğiyle ilişkisini etkiledi. Le Corbusier, Frank Lloyd Wright ve Walter Gropius projelerine ev sahipliği yapan kültürel bir ortamda, laik ve modernleşen Bağdat’ta büyümesi belki de kendisinin de dediği gibi meslek seçimine ilham vermiştir. Bu dönemde mimar olmak isteyen bir kadın pek alışılmadık bir şey değildi. Daha sonra eğitimine Londra’da devam etti. Farklı özgeçmişi ve değişik kültürlerle karşılaşması, fikren çoklu etkiler ve değerleri özümseme veya karşı çıkma yeteneğini beslemiştir. Zaha Hadid İngiltere’de yerleşip ofisini büyüttüğü halde çalışmaları İngiliz mimarisi tarzında olmadı. Daha çok onun eşsiz perspektifinden kaynaklanan dönüşümcü bir mimari oluştu.

projeleri

Binaları muhakkak yerinde tecrübe edilmeli, fotoğraf veya çizimlerine bakmak sadece yüzeysel bir bakış sunar. Zaha Hadid’in Chicago’daki Burnham Pavilion dışında birçok projesini gördüm, Asya’daki projelerinin neredeyse tamamını. Pekin’in fütüristik Galaxy Soho ve Wangjing Soho kompleksi ve Guangzhou Opera House’tan Hong Kong Polytechnic Innovation Tower’a kadar… Bütün bu büyük ölçekli projelerin bağımsız olarak her biri ayrı bağlam, biçim ve işlevi karşılar. Konsept olarak biçim ve hacmin esnekliğini keşfeden, standart sınırlamalara ve geleneksel kent karşı çıkışlarına meydan okuyan binalardır. Gerçi yapım aşamasında, inşaat kalitesi ve ayrıntı çözümleri değişmektedir. Bana göre, bu Çin’deki farklı seviyelerdeki inşaat kalitesi ve proje taahhüt sürecinin bir sonucu. Çin’de beklenen bütçelerde kayda değer projeler ancak tasarım mimarı projenin tamamında aktif rol aldığı zaman, teknik açıdan yeterli müteahhitler ile çalışıldığında gerçekleştirilebilir.

Nihai detaylandırmalar ve bitmiş proje sürecin dışında bırakıldığında, ortaya çıkan sonuçlar, Guangzhou Opera House’un bazı zayıf detaylandırmalarında görülebilir. Kavramsal ve biçimsel sonuçlar müthiştir ancak düşük kaliteli işçilik örnekleri olayın heyecanını düşürür. Yine de Galaxy Soho’nun kıvrımlı çizgilerden oluşan dalgalı biçiminin yarattığı hacimsel kalite ve Innovation Tower’ın dinamik yatay ve düşey anlatımı nefes kesicidir. Hong Kong’daki Stuart Weitzman butik de daha küçük ölçekte, incelikli, lüks malzemelerin anlamlı manipülasyonu, özel tasarlanmış mobilya ve sunum elemanları ile aynı derecede güzeldir.

Zaha Hadid İngiltere’ye yerleşip ofisini büyüttüğü halde çalışmaları İngiliz mimarisi tarzında olmadı. Daha çok onun eşsiz perspektifinden kaynaklanan dönüşümcü bir mimari oluştu.

fikirleri ve inşaat teknolojileri

Zaha Hadid’in ofisinde tasarlanan ve gerçekleştirilen işler, mimari tasarım ve teknolojik yenilikçiliğin ön sıralarında yer alıyor. Dijital modelleme alanındaki gelişmeler, yeni inşaat teknolojileri, malzeme ve biçimlerin bilgisayar kontrollü üretimi, inşaat endüstrisini dönüştürdü ve Hadid mimarisinin gerçekleşmesini sağladı. Onun mimarlığı, Kazimir Malevich, Pier Luigi Nervi veya Oscar Niemeyer gibi daha önceki vizyonerlerin başarılarını kabul edip daha da geliştirirken, daima sınırları zorladı. Yapı endüstrisindeki ilerlemelere katkıda bulunan sıra dışı ve öncü mühendislerle çalıştı ve bir kuşak önce olanaksız sayılabilecek olan çelik ve beton projelerini tasarladı. Hadid’in fikirleri zamanın ötesinde değil, geleceğe vizyoner ve iyimser bir bakışın sonuçlarıdır. Yakın zamanda Zaha Hadid’in ofisi, firma içinde özellikle mimariyi dönüştürmek için tasarım yetenek ve tekniğini geliştirmeye odaklanan bir Ar-Ge birimi oluşturdu. Zaha, bir şeyin olanaksız olduğunu söyleyen bir mühendisle karşılaştığında onu mümkün kılacak yeni bir mühendis bulmasıyla ünlüdür.

Yapı endüstrisindeki ilerlemelere katkıda bulunan sıra dışı ve öncü mühendislerle çalıştı ve bir kuşak önce olanaksız sayılabilecek olan çelik ve beton projelerini tasarladı.

etkileyici yönleri

Zaha Hadid’in kariyeri boyunca önüne çıkan sayısız engele karşı vizyonunu gerçekleştirmek için yılmayan kararlılığını ve cesaretini, kayda değer ve ilham verici buluyorum. Mimarlık ve tasarım işleri yeni fikirler, metotlar ve tipolojiler keşfederek sürekli olarak yaratıcılıkla birlikte evrim gösterdi. Her yeni tasarımı, yeni bir olasılığın gerçekleşmesini sağladı.

ardında bıraktığı miras

Zaha Hadid, vizyoner ve radikal tasarım araştırmalarını ortaya çıkarıp yaygınlaşmasını sağlayarak mimarlıkta silinmez bir iz bırakmıştır. Gelecekteki mimarlar üzerindeki etkisi büyük olacaktır ancak imzası tasarımları idi. ZHA tasarım firması muhtemelen ilham verdiği yetenekli bireyler tarafından aşıladığı ruhla yönetilerek büyüyüp gelişecek ve çalışmaya devam edecektir. Zaha Hadid muazzam bir yetenekti – parlak ve yeri doldurulamaz.